NDA'da gizli bilgi tanımı ve istisnaları, sözleşme sonrası devam eden yükümlülükler, cezai şart kurgusu ve KVKK ile kesişimi.
Kurucu ve CEO, Miron Group LLC
Gizlilik sözleşmesinin kanunda kendine özgü bir düzenlemesi yoktur; genel sözleşme hükümlerine tabidir. Bu, sözleşme serbestliği anlamına gelir — ama aynı zamanda boşluk bırakılan her noktanın yorumla doldurulacağı anlamına da gelir.
Ticari sırların hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi ve kullanılması ayrıca haksız rekabet hükümleri kapsamında da değerlendirilebilir. Yani NDA olmadan da bir koruma vardır; NDA'nın işlevi bu korumayı sözleşmeyle belirli ve ispatlanabilir hâle getirmektir.
İlk kararınız bu olmalı çünkü metnin tamamını belirler.
Tek taraflı NDA yalnızca bir tarafı yükümlü kılar. Bilgiyi veren taraf içindir; tipik olarak yatırımcı görüşmelerinde, tedarikçi değerlendirmelerinde ve işe alım süreçlerinde kullanılır.
Karşılıklı NDA iki tarafı da yükümlü kılar. Ortak geliştirme, entegrasyon ve birleşme görüşmelerinde doğru olan budur.
Uygulamada sık yapılan hata, karşılıklı bilgi akışı olan bir ilişkide tek taraflı NDA imzalamaktır. Sonuç: kendi paylaştığınız bilgi korunmasız kalır. Metnin başındaki "Açıklayan Taraf / Alan Taraf" tanımlarının hangi tarafı gösterdiği baştan kontrol edilmelidir.
Bu, NDA'nın en kritik maddesidir ve iki yönde de hatalı kurulabilir.
Çok geniş tanım işe yaramaz. "Taraflar arasında paylaşılan her türlü bilgi gizlidir" ifadesi, ihlal iddiasında hangi bilginin korunduğunu belirsiz bıraktığı için ispatı zorlaştırır. Ayrıca alan tarafı fiilen uygulanamaz bir yükümlülük altına sokar.
Çok dar tanım koruma bırakmaz. Yalnızca "gizli" damgası taşıyan belgeleri kapsayan bir tanım, sözlü olarak açıklanan bilgiyi ve toplantıda gösterilen ekranı dışarıda bırakır.
Dengeli kurgu şudur: bilgi türlerini kategori olarak saymak (teknik veriler, kaynak kod, fiyatlandırma, müşteri listeleri, iş planları, formüller, süreç bilgisi), yazılı paylaşımlarda işaretleme yükümlülüğü getirmek, sözlü paylaşımlar için ise belirli bir süre içinde yazılı teyit mekanizması kurmak.
İstisnalar da yazılmalıdır. İyi bir NDA'da gizlilik kapsamı dışında kalan hâller sayılır:
Son kalem özellikle önemlidir ve genellikle eksik yazılır: yasal zorunluluk hâlinde açıklama yapılabileceği ama açıklama öncesinde diğer tarafa bildirim yapılacağı ve açıklamanın zorunlu olan asgari kapsamla sınırlı tutulacağı kaydı konmalıdır.
En sık karşılaşılan yapısal hata budur. NDA'nın "süresi" iki ayrı şeyi ifade eder:
Bilgi paylaşımı dönemi — tarafların birbirine bilgi açıklayacağı süre.
Gizlilik yükümlülüğünün süresi — açıklanmış bilginin korunacağı süre.
Bunlar ayrı düzenlenmelidir. "Bu sözleşme bir yıl süreyle geçerlidir" ifadesi, bir yıl sonra paylaşılmış tüm bilginin serbestçe kullanılabileceği yorumuna açıktır — ki bilgiyi veren tarafın istediği şey bu değildir.
Doğru kurgu: paylaşım dönemi ayrıca belirlenir, gizlilik yükümlülüğünün ise sözleşmenin sona ermesinden sonra da belirli bir süre (ya da ticari sır niteliğini koruduğu sürece) devam edeceği açıkça yazılır. Sözleşme sona erdiğinde ayakta kalacak maddelerin listesi ("survival") metne eklenmelidir: gizlilik, iade/imha, cezai şart, uyuşmazlık çözümü.
Sözleşme sona erdiğinde alan tarafın elindeki bilgiye ne olacağı yazılmalıdır: iade mi, imha mı, hangi süre içinde, imhanın yazılı olarak teyit edilmesi gerekiyor mu?
Bugünün pratiğinde bu maddenin dijital karşılığı da düşünülmelidir: yedekler, e-posta arşivleri, bulut depolama, personelin kişisel cihazları ve varsa yapay zekâ araçlarına yüklenmiş kopyalar. "Tüm nüshalar imha edilecektir" ifadesi, yedeklerde kalan kopyalar sebebiyle fiilen yerine getirilemeyen bir taahhüt olabilir; bu yüzden yedeklerin makul süre içinde olağan saklama döngüsüyle silineceği gibi gerçekçi bir kayıt daha savunulabilirdir.
NDA ihlalinde asıl güçlük zararın ispatıdır. Sızdırılan bir fiyat listesinin yol açtığı zararı sayısallaştırmak çoğu zaman mümkün değildir. Cezai şartın işlevi tam burada devreye girer: kararlaştırılan cezanın istenmesi için zararın ispatı gerekmez.
Ancak iki sınır bilinmelidir.
Tacir borçlu indirim isteyemez. Aşırı ceza koşulunun hâkim tarafından indirilmesi genel kuraldır; ancak tacir sıfatını taşıyan borçlu bu indirimi isteyemez. Yani ticari bir NDA'ya konulan yüksek ceza, imzalandığı hâliyle ödenebilir olmalıdır. Konu ayrı bir yazıda ele alınıyor: ticari sözleşmelerde cezai şart.
Aşan zarar için kusur ispatı gerekir. Ceza tutarını aşan bir zarar varsa istenebilir, fakat bu talep borçlunun kusurunun ispatına bağlıdır.
Pratik kurgu: cezayı ihlal başına belirlemek, tavan koymak ve hangi davranışların ihlal sayıldığını (üçüncü kişiye açıklama, izinsiz kopyalama, amaç dışı kullanım) ayrı ayrı saymak.
Bu, ticari sözleşme pratiğinde en çok atlanan noktadır.
Paylaşılan bilgi kişisel veri içeriyorsa — müşteri listesi, çalışan bilgisi, kullanıcı verisi — NDA tek başına yeterli bir hukuki çerçeve oluşturmaz. NDA taraflar arasındaki gizliliği düzenler; kişisel verilerin işlenmesine ilişkin yükümlülükler ise ayrı bir rejime tabidir.
Bu durumda gerekenler: verinin hangi hukuki sebeple aktarıldığı, taraflardan hangisinin veri sorumlusu hangisinin veri işleyen olduğu, veri işleyenin yükümlülüklerini düzenleyen ayrı bir sözleşme, veri güvenliği tedbirleri ve ihlal bildirim süreleri. Yurt dışına aktarım varsa ayrıca değerlendirilmelidir.
Kısacası: NDA imzalanmış olması, kişisel veri paylaşımını hukuka uygun hâle getirmez.
Yetki sözleşmesi ancak tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında yapılabilir. Karşı taraf tacir değilse sözleşmeye konulan yetki maddesi geçerli olmaz ve genel yetki kuralları uygulanır. Bu, bireysel danışman veya çalışanla imzalanan NDA'larda sık yapılan bir hatadır.
Tahkim öngörülecekse tahkim iradesinin açık ve yazılı olması, tahkim yeri ile uygulanacak kuralların belirli olması gerekir. Belirsiz bırakılmış bir tahkim maddesi, uyuşmazlık çıktığında hangi yolun izleneceği tartışmasına dönüşür ve esasa girilmeden aylar kaybedilir.
On ikinci madde yeni ama artık gerçek bir risk kalemidir: alan tarafın gizli bilgiyi bir yapay zekâ platformuna yüklemesi, sözleşmedeki "üçüncü kişiye açıklama" yasağının kapsamına girip girmediği tartışmasını doğurur. Belirsizlik bırakmamak için açıkça düzenlenmelidir.
NDA'da metin serbestliği geniş olduğu için tartışma neredeyse tamamen yorum üzerinde çıkar: hangi bilginin ticari sır sayıldığı, gizlilik tanımının kapsamı, cezai şartın hangi ihlallere uygulandığı ve sözleşme sonrası yükümlülüğün süresinin nasıl yorumlandığı.
Miron AI'ın Belge Stüdyosu modülü gizlilik sözleşmesi taslağı hazırlar ve yukarıdaki kontrol listesindeki eksik maddeleri işaretler; içtihat modülü 2.135.780 sentetik olmayan karar kaydı arasında Türkçe tam metin arama ve hukuki bağlam sıralaması yapar ve her sonuçta daire ile esas/karar numarasını gösterir.
NDA'da belirleyici olan beş nokta: bilgi akışına uyan tarafı seçmek (tek taraflı / karşılıklı), gizli bilgi tanımını kategori bazlı kurup istisnaları saymak, bilgi paylaşımı dönemi ile gizlilik süresini ayrı düzenleyip sözleşme sonrası ayakta kalacak maddeleri listelemek, cezai şartı ihlal başına ve tavanlı kurmak, ve kişisel veri paylaşılıyorsa NDA'nın yeterli olmadığını bilerek ayrı bir veri işleme çerçevesi eklemek.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya somut olaya özgü danışmanlık değildir. Cezai şart, haksız rekabet ve kişisel verilere ilişkin kurallar mevzuat değişikliklerinden ve içtihat gelişiminden etkilenir; sözleşme düzenlemeden önce güncel kanun metnini kontrol edin ve bir avukata danışın.
Bu site işlevsel zorunlu çerezler kullanmaktadır. Analitik ve pazarlama çerezleri için onayınız gereklidir. Ayrıntılar için Çerez Politikası'nı inceleyebilirsiniz.